Alan derinliği nedir? Diyafram, odak uzaklığı ve mesafe neyi değiştirir

Kısa cevap: Alan derinliği, fotoğrafta netlediğin noktanın önünde ve arkasında net görünen bölge. Üç şey belirler: diyafram, odak uzaklığı ve özneye olan mesafe. Diyaframı açmak (küçük f sayısı), uzun lens kullanmak ve yaklaşmak net alanı daraltır; tersi genişletir. Net alanın sınırı keskin bir çizgi değil, fotoğrafın nerede görüneceğine göre değişen bir kabul.

Portrede arka planın erimesi, manzarada taştan dağa her şeyin net olması, ürün fotoğrafında etiketin önü net ama arkası bulanık kalması: hepsi aynı ayarın sonucu.

Diyafram

Full frame gövdede 50 mm lensle 3 metredeki birine netlediğini düşün:

Diyafram	Net başlar	Net biter	Toplam
f/1.8	2,83 m	3,20 m	37 cm
f/2.8	2,74 m	3,32 m	58 cm
f/5.6	2,52 m	3,71 m	1,19 m
f/8	2,36 m	4,12 m	1,76 m
f/11	2,18 m	4,80 m	2,61 m

f/1.8'de yalnız kişinin kendisi net. f/11'de arkasındaki iki metre de net. Diyafram ışığı da değiştirdiği için kısınca shutter speed'i uzatman ya da ISO'yu yükseltmen gerekir.

Mesafe

Aynı 50 mm f/2.8 ile:

Netleme mesafesi	Toplam net alan
1 m	6 cm
3 m	58 cm
10 m	7,2 m

Mesafe en güçlü ayar. Yakın çekimde f/8 bile birkaç santim verir; uzak bir binada f/2.8 bile metrelerce. Ürün ve makro çekimde net alanın bu kadar dar olmasının sebebi bu.

Odak uzaklığı ve sensör

Aynı yerden uzun lensle çekersen net alan daralır. Ama genelde yerinde durmazsın: uzun lensle aynı kadrajı almak için geri gidersin. Aynı kadraj ve aynı diyaframda odak uzaklığının net alana etkisi beklenenden azdır; arka planın ne kadar büyüyüp bulanıklaştığı ise çok değişir.

Sensör boyutu da dolaylı etki eder. APS-C gövdede aynı kadrajı daha kısa odakla aldığın için net alan genişler. Full frame mi APS-C mi yazısında bunu sensör tarafından anlattım. Telefonda bu etki uç noktaya gider; telefonda arka plan neden bulanıklaşmıyor yazısında ayrıntısı var.

"Net" nerede bitiyor?

Lens tek bir mesafeye tam netler. Önündeki ve arkasındaki noktalar küçük birer leke olarak düşer. Leke yeterince küçükse göz onu nokta olarak görür; bu sınıra netlik ölçütü (circle of confusion) deniyor.

Bu yüzden aynı kare telefon ekranında net, büyük baskıda yumuşak görünebilir. 50 mm f/4, 3 metrede:

Nerede görünecek	Toplam net alan
Telefon, Instagram	97 cm
Standart ölçüt	83 cm
4K ekran, A3 baskı	27 cm

Fotoğrafı büyütüp kırpacaksan ya da büyük basacaksan daha dar alan varsay.

Kendi ayarınla hesapla

Alan derinliği aracı kameranı, lensini ve mesafeni alıp netin nerede başlayıp bittiğini, hiperfokal mesafeyi ve arka planın ne kadar bulanıklaşacağını gösteriyor. Üyelik istemiyor, tarayıcıda çalışıyor.

Devamı: hiperfokal mesafe · grup fotoğrafında hangi diyafram · focus stacking kaç kare · üçte bir kuralı.

Kaynaklar: Wikipedia: Depth of field · Wikipedia: Circle of confusion. Tablolardaki değerler alan derinliği aracının hesabı; standart ölçüt full frame köşegeni / 1500 (0,029 mm).