Hiperfokal mesafe nedir? Manzarada önü ve arkayı aynı karede net çekmek

Kısa cevap: Hiperfokal mesafe, netlediğinde net alanın ufka kadar uzandığı en yakın mesafe. Buraya netlersen bu mesafenin yarısından sonsuza kadar her şey net görünür. Full frame'de 24 mm f/8 için yaklaşık 2,5 metre: netlemeyi 2,5 metreye koyarsan 1,26 metreden ufka kadar net.

Manzarada sık yapılan hata ufka netlemek. 24 mm f/8 ile sonsuza netlersen net alan 2,5 metreden başlar. Hiperfokale netlersen 1,26 metreden başlar. Aynı ayarla ön planda yarı yarıya daha yakın bir taşı da net almış olursun.

Hiperfokal tablo

Full frame ve APS-C (Sony, Fujifilm, Nikon) için, standart netlik ölçütüyle:

Lens	Diyafram	Full frame	APS-C
16 mm	f/8	1,13 m	1,72 m
16 mm	f/11	82 cm	1,25 m
24 mm	f/8	2,52 m	3,85 m
24 mm	f/11	1,84 m	2,81 m
35 mm	f/8	5,34 m	8,18 m
35 mm	f/11	3,90 m	5,96 m

Net alan her satırda bu mesafenin yarısından başlar. APS-C'de aynı lensle hiperfokal daha uzak, çünkü küçük sensörde netlik ölçütü daha sıkı.

Sahada nasıl netlenir?

• Otomatik netlemeyi kapat ya da netlemeyi deklanşörden ayır.
• Hiperfokal mesafedeki bir nesneye (bir taş, bir çit direği) netle. Mesafeyi tahmin etmek yerine telefondaki ölçüm uygulamasıyla ya da adımla ölç.
• Ekran büyütmesiyle hem ön planı hem ufku kontrol et.
• Ön plan hiperfokalin yarısından yakınsa diyaframı kıs ya da tek kareden vazgeç.

Neden f/16, f/22'ye kısmıyorum?

Diyafram çok kısılınca ışık kırınıma (diffraction) uğrar ve bütün kare yumuşar. Full frame'de f/16'da kırınım lekesi standart netlik ölçütüne yaklaşıyor, f/22'de geçiyor. APS-C'de ölçüt daha sıkı olduğu için f/16'da geçiyor. Net alan genişler ama keskinlik azalır.

Ön plan çok yakınsa iki yol var: diyaframı f/11 civarında tutup iki üç kare farklı mesafeye netleyerek çekmek ve birleştirmek (focus stacking), ya da biraz geri çekilip ön planı uzaklaştırmak. Kaç kare gerektiğini focus stacking yazısında hesapladım.

Fotoğraf nerede görünecek?

Hiperfokal mesafe netlik ölçütüne bağlı. Manzarayı büyük basacaksan ya da 4K ekranda göstereceksen daha sıkı ölçüt gerekir ve hiperfokal uzaklaşır. Instagram için tablodaki değerler rahat yeter. Ölçütün ne olduğunu alan derinliği nedir yazısında anlattım.

Kendi lensinle

Alan derinliği aracında "Manzara (hiperfokal)" senaryosuna dokun ya da kendi lensini ve diyaframını yaz; hiperfokal mesafenin altındaki "Buraya netle" düğmesi netlemeyi oraya koyar ve net alanın nereden başladığını gösterir. Işık az ve süre uzunsa ND pozlama aracı da işine yarar.

Kaynaklar: Wikipedia: Hyperfocal distance · Wikipedia: Airy disk. Tablodaki değerler alan derinliği aracının hesabı; standart ölçüt sensör köşegeni / 1500.