Raspberry Pi 5 ile NAS: 8 TB arşivden notlar

Çekim dosyalarım ofisteki küçük bir sunucuda duruyor: bir Raspberry Pi 5 ve ona USB ile bağlı 8 TB'lık bir disk. Üzerinde OpenMediaVault çalışıyor; Debian Linux tabanlı, açık kaynak bir NAS yazılımı. Kurgu yaptığım Windows bilgisayardan da Mac'ten de aynı arşivi ağ üzerinden açıyorum. Adını köpeğim Odie'den alıyor, o hikâye ayrı bir notta.

Bu bir kurulum rehberi değil; kutunun bugünkü hali, yaşadığım sorunlar ve eksikler.

Donanım

Parça	Ne var
Kart	Raspberry Pi 5, 4 GB RAM
Sistem diski	256 GB NVMe SSD: işletim sistemi ve servisler
Arşiv	8 TB Western Digital HDD, USB 3 disk kutusunda, tek disk
Ağ	Kablolu Gigabit Ethernet
Yazılım	Debian 13, OpenMediaVault 8, servisler Docker'da

İşletim sistemiyle arşivin ayrı disklerde olması bir kez işime yaradı: arşiv diski ortadan kaybolduğunda sistem ayakta kaldı ve sorunu oradan inceleyebildim. Disk kutusunun USB köprüsünde UAS modu kapalı, kutu daha basit usb-storage sürücüsüyle çalışıyor. Bu kutuda hızdan önce kararlılık geliyor.

Üzerinde neler çalışıyor

Ekim 2026 itibarıyla 18 konteyner:

Dosya paylaşımı: OpenMediaVault'un SMB paylaşımı. Windows'ta bir sürücü harfi, Mac'te bağlı bir birim olarak görünüyor. Tarayıcıdan dosya yüklemek için ayrıca Copyparty var.
DNS: Ofis ağının DNS'i bu kutuda. AdGuard Home reklam ve izleyici alan adlarını engelliyor, arkasında çözümleyici olarak Unbound çalışıyor.
İzleme: Prometheus, VictoriaMetrics, Grafana ve Alertmanager. Diskin bağlı olup olmadığı, doluluk, sıcaklık ve servis durumu ölçülüyor; sorun olunca Telegram'a Türkçe uyarı, gün içinde de kısa durum özetleri geliyor. Uptime Kuma servisleri, Speedtest Tracker internet hızını izliyor.
Pano: Hepsini tek ekranda toplayan Kılıç Atlas panosu. Üst şeritte Odie'nin 8-bit animasyonu duruyor. Ofisteki televizyonda açmak için küçük bir Android TV uygulaması da var.
Uzaktan erişim: Tailscale.

Disk kaybolunca

Temmuz 2026'nın ilk haftası, NAS yeniden başlamıştı ve Windows arşiv paylaşımını açamıyordu. OpenMediaVault dosya sistemini kayıp, pano kapasiteyi boş gösteriyordu. Sorun paylaşımda değil daha aşağıdaydı: USB disk sisteme hiç gelmemişti. Açılıştan birkaç dakika sonra disk göründü, dosya sisteminin günlüğü (journal) kendiliğinden toparlandı ve paylaşım geri geldi.

O günkü olay raporundaki "yapma" listesi hâlâ geçerli: disk görünmüyor diye OpenMediaVault'ta dosya sistemini yeniden oluşturma, paylaşımı silip baştan kurma. En sinsi tuzak şu: disk yokken bağlama klasörü boş bir klasör olarak duruyor ve oraya yazılan her şey arşive değil, sistem SSD'sine gidiyor.

Aynı disk, yeni ad

17 Temmuz'da disk yeniden bağlandığında Linux ona yeni bir aygıt adı verdi. Bağlama ayarı diski UUID ile tanıdığı için doğru diske geçti, ama çekirdekteki eski bağlama artık var olmayan eski aygıtı tutmaya devam ediyordu. Klasörler bağlı görünüyor, içine girince okuma hatası veriyordu.

Çözüm sırayla gitti: paylaşım oturumlarını kapat, diski tutan konteynerleri durdur, zorlamadan normal biçimde ayır, dosya sistemi denetimini (fsck) çalıştır, UUID ile yeniden bağla. Panonun kodunda da disk adı sabit yazılmıştı; o da artık diski kendisi buluyor. Ders: diski adıyla değil, UUID'siyle tanı.

Çalışırken port değiştirmek

29 Ağustos'ta diski başka bir USB portuna taşıdım. Disk o sırada bağlıydı; bağlantı koptu, okuma hataları düştü, yaklaşık 7 saniye sonra disk yeni porttan geri geldi. Dosya sistemi denetimi birkaç sayacı düzeltti ve arşiv temiz açıldı. Ders basit: kabloyu çekmeden önce diski ayır.

Isı

Temmuz başındaki ölçümde arşiv diski 62 °C'deydi, diskin kendi kaydındaki en yüksek değer 67 °C. Pi'nin sıcaklığı normaldi; şüphelendiğim yer diski taşıyan kutunun hava akışı. Temmuz ortasından sonra 39 ile 54 °C arası değerler gördüm; izleme artık 55 °C'de uyarıyor.

Ekim bakımı

Ekim ortasında paketleri güncelledim, her konteynere RAM sınırı ve günlük dosyası boyut sınırı koydum, sonra NAS'ı yeni çekirdekle yeniden başlattım. Açılıştan sonra arşiv, Windows paylaşımı, DNS ve 18 servis geri geldi. Diskin uzun SMART testi ilk denemede yarıda kesildi, ikinci denemede hatasız bitti. İlkinin neden kesildiğini bilmiyorum.

Bakım komutlarını çoğunlukla yapay zekâ ajanları çalıştırıyor ve her işten sonra neyin yapıldığını, neyin doğrulandığını, neyin açık kaldığını ayrı yazan bir rapor bırakıyor. Silme, yeniden başlatma, erişim ayarı gibi geri dönüşü zor adımlar benim açık onayımı bekliyor. En çok işime yarayan şey, "çalışıyor görünen" ile "gerçekten denenmiş" olanın raporda ayrı durması.

Sınırlar

Tek disk, düzenli yedek yok. Ağustos sonunda arşivin fiziksel bir kopyasını aldım, ama bu düzenli ve otomatik bir yedek değil. İzleme sistemi de veri koruma durumunu bu yüzden bilerek "tehlike" seviyesinde tutuyor. SMART testinin geçmesi de diskin yedeği sayılmaz.
Doluluk. Ekim ortasında %87,8 doluydu, boş alan 900 GiB civarı. Son bir ayın eğilimi günde 5 GB kadar; bu bir tahmin, garanti değil.
4 GB RAM. Üstüne ağır bir servis eklemiyorum. Örneğin fotoğraf kütüphanesi Immich resmi olarak en az 6 GB RAM istiyor.
Gigabit ağ. Kablonun ham sınırı saniyede 125 MB. Gerçek SMB aktarım hızımı henüz ölçmedim.
Tek nokta. Arşiv, DNS ve izleme aynı kutuda. Pi'nin elektriği giderse ağın DNS'i de gider ve aynı kutudaki izleme bunu bana haber veremez. Kesintisiz güç kaynağı yok.
Uzaktan erişim yarım. Tailscale kurulu ve bilgisayardan pano açılıyor, ama telefonla mobil veriden gerçek bir yükleme ve indirme denemesini henüz yapmadım.

Sırada ne var

Bağımsız yedek. Arşivden ayrı bir disk (hesabım en az 12 TB, tercihen 16 TB) ve ofis dışında ikinci bir kopya. Restic tabanlı bir yedek paketi hazır, ama gerçek denemede bir adımı geçemediği için kurulmadı.
Kesintisiz güç kaynağı. Pi, disk kutusu ve modem birlikte hesaba katılarak.
Kapasite. Doluluğu %85'in altına indirmek. Kopyaları ayıklarken izlediğim düzeni arşiv notunda anlattım.
M1 işçisi. Ekranı kırık bir M1 MacBook Air'i NAS'a bağlı küçük bir işçiye çevirdik: proxy ve transkript üretiyor. Test dosyalarıyla çalıştı, gerçek bir projeyle henüz denemedim. Plan, Pi'nin işi sıraya alması ve ağır işi M1'in yapması.

Kaynaklar

openmediavault, resmi site: Debian Linux tabanlı, ücretsiz ve açık kaynak NAS çözümü.
Raspberry Pi, Raspberry Pi 5 ürün sayfası: Gigabit Ethernet, 5 Gbps destekli iki USB 3.0 portu, PCIe 2.0 x1 arayüzü.
AdGuard, AdGuard Home: ağ genelinde reklam ve izleyici engelleyen DNS sunucusu.
NLnet Labs, Unbound: doğrulayan, özyinelemeli ve önbellekli DNS çözümleyici.
Immich, Requirements: RAM için en az 6 GB, önerilen 8 GB.