EXIF nedir? Fotoğrafın içinde neler yazıyor

Kısa cevap: EXIF, fotoğraf dosyasının içine kameranın ya da telefonun yazdığı bilgi bloğu: diyafram, enstantane, ISO, lens, tarih, cihaz modeli, bazen konum ve seri numarası. Bir dosyada ne olduğunu görmek için shutter sayısı aracına bırakın; paylaşmadan önce silmek için EXIF temizleyici var.

Fotoğrafı açtığınızda görüntüyü görürsünüz. Dosyanın içinde bir de görünmeyen kısım var. Makine her karede "bunu nasıl çektim" notunu da kaydediyor. Fotoğrafları tarihe göre sıralayan, "hangi lensle çekmiştim" sorusunu cevaplayan, düzenleme programında ISO'yu gösteren bu not.

EXIF'te neler var?

• Çekim ayarları: diyafram, enstantane, ISO, odak uzaklığı, pozlama telafisi, beyaz ayarı, flaş durumu.
• Cihaz: makine ya da telefon markası ve modeli, lens, firmware sürümü.
• Tarih ve saat: çekim anı, saniyesine kadar. Makinenin saati yanlışsa bu da yanlış.
• Konum: telefonlarda konum izni açıksa koordinat. Makinelerde çoğu zaman yok; telefon uygulamasıyla eşlenmişse var.
• Seri numaraları: birçok gövde kendi seri numarasını, bazıları lensinkini de yazar.
• Küçük önizleme: dosyanın içinde bir de küçük kopya durur.

MakerNote: markanın kendi defteri

EXIF'in standart alanlarının yanında her üreticinin kendine sakladığı bir bölüm var. Shutter sayısı, odak noktası, pil durumu, hangi shutter ile çekildiği gibi bilgiler burada. Biçim markaya göre farklı, bazılarında şifreli. Bu yüzden sıradan programlar gösteremez; ExifTool gibi bu defterleri çözen bir araç gerekir. Sitedeki shutter sayısı aracı tam olarak bunu yapıyor, tarayıcının içinde.

IPTC ve XMP: sizin yazdıklarınız

EXIF'i makine yazar. IPTC ve XMP ise sizin yazdıklarınız: yazar adı, telif satırı, başlık, anahtar kelimeler, düzenleme geçmişi. Lightroom ve benzeri programlar düzenlemeleri XMP'ye yazar. Fotoğrafın kime ait olduğunu söyleyen satır burada; paylaşırken bunu bırakıp geri kalanı silmek mümkün.

Hangi platform siler, hangisi bırakır?

Instagram, Facebook, X ve WhatsApp'ta "fotoğraf" olarak gönderilen kopyalar temizleniyor; herkese görünen dosyada konum yok. Ama orijinal dosyanın olduğu gibi gittiği yerlerde bilgi de gidiyor: e-posta eki, WhatsApp'ta "belge" olarak gönderme, Drive bağlantısı, kendi web siteniz, ilan siteleri. Nerede sızdığını konum bilgisi silme yazısında anlattım.

Ne zaman silinmeli, ne zaman kalmalı?

• Silin: evde çekilmiş fotoğrafı internete koyarken, ilana fotoğraf eklerken, tanımadığınıza dosya gönderirken.
• Bırakın: kendi arşivinizde. EXIF olmadan "bu kareyi hangi ayarla çekmiştim" sorusunun cevabı yok.
• Kısmen bırakın: portfolyo sitesinde telif satırı kalsın, konum ve seri numarası gitsin.

Nasıl okunur?

Windows'ta dosyaya sağ tık, Özellikler, Ayrıntılar temel alanları gösterir; MakerNote'u göstermez. Mac'te Önizleme'nin Bilgi penceresi benzer. Tam döküm için ExifTool. Sitedeki araçta dosyayı bırakınca makine, lens, kaç mm'de çekildiği, shutter sayısı ve varsa konum haritada çıkıyor; dosya bilgisayarınızdan çıkmıyor.

Nasıl silinir?

EXIF temizleyici konumu, cihazı, seri numaralarını ve tarihi siler; yönü ve renk profilini korur; isterseniz yazar ve telif satırını bırakır. Görüntü yeniden sıkıştırılmaz, kalite düşmez. RAW dosyaya dokunmaz; RAW'ı arşivde tutun, JPEG kopyayı temizleyip paylaşın.