Piksel, DPI ve baskı ölçüsü

"Bu fotoğrafı 50×70 bastırabilir miyiz?" sorusunun cevabı çoğu zaman dosya özelliklerindeki "72 DPI" ya da "300 DPI" yazısına bakılarak veriliyor. O sayı tek başına bir şey söylemiyor.

DPI bir etiket, asıl ölçü piksel

Dosyanın içindeki değerin doğru adı PPI: baskıda her inçe kaç piksel düşeceği. DPI aslında yazıcının bastığı mürekkep noktasıdır. Günlük dilde ikisine de DPI deniyor, bu yazıda da öyle.

Bu değer yalnızca bir not. Yeniden örnekleme (resample) kapalıyken çözünürlüğü değiştirirseniz piksel sayısı aynı kalır, sadece baskı ölçüsü değişir. 6000 × 4000 piksellik bir dosya 72 DPI etiketiyle de 300 DPI etiketiyle de aynı ölçüde aynı baskıyı verir.

Belirleyici olan iki şey var: piksel sayısı ve baskı ölçüsü.

baskı ölçüsü (cm) = piksel ÷ DPI × 2,54
gereken piksel    = baskı ölçüsü (cm) ÷ 2,54 × DPI

Örnek: 6000 piksel genişliğindeki bir fotoğraf 300 DPI'da 6000 ÷ 300 × 2,54 = 50,8 cm genişliğinde basılır.

Kaç DPI yeterli? Bakış mesafesine bakın

300 DPI, elde tutulan baskı için yaygın kabul gören eşik. Nereden geldiği mesafeyle hesaplanabiliyor. 20/20 görme ölçüsü, gözün derece başına yaklaşık 60 piksel ayırt ettiği varsayımına dayanıyor. Bunu baskıya çevirince kaba bir kural çıkıyor:

gereken DPI ≈ 8700 ÷ bakış mesafesi (cm)

Bakış mesafesi	Gereken DPI (yaklaşık)
30 cm, elde	290
50 cm, masada	175
1 m, duvarda yakından	87
2 m, karşı duvardan	44

Mesafe iki katına çıkınca gereken DPI yarıya iner; dev afişlerin düşük çözünürlükle basılabilmesinin nedeni bu. Tablo bir alt sınır: Cambridge Üniversitesi'nin 2025'te yayımlanan ölçümünde göz, ideal koşulda derece başına 94 piksele kadar ayırt edebildi. Elde bakılacak baskıda 300'ün altına inmemek bu yüzden mantıklı.

Sık kullanılan ölçüler için gereken piksel

İkinci sütun 300 DPI için gereken piksel (kısa kenar × uzun kenar). Sağdaki iki sütun, kırpılmamış bir dosyanın kağıdı tamamen dolduracak şekilde basıldığında ulaştığı DPI.

Baskı	300 DPI için piksel	24 MP (6000×4000)	12 MP telefon (4032×3024)
10×15 cm	1181 × 1772	1016	683
13×18 cm	1535 × 2126	782	569
20×30 cm	2362 × 3543	508	341
A4 (21×29,7 cm)	2480 × 3508	484	345
A3 (29,7×42 cm)	3508 × 4961	342	244
30×45 cm	3543 × 5315	339	228
50×70 cm	5906 × 8268	203	146

İlk sorunun cevabı: 24 megapiksellik, kırpılmamış bir kare 50×70'e yaklaşık 200 DPI ile gider. Yukarıdaki kurala göre bu, 45 cm'den uzaktan bakan biri için yeterli. Duvara asılacak bir baskıda sorun çıkarmaz, yüzünü yaklaştıran biri yumuşaklığı fark eder. 12 MP telefon karesi aynı ölçüde 146 DPI'a düşer ve ancak 60 cm'den sonra toparlanır.

Kırpma payı

Tablodaki DPI değerleri görselin kağıdı tamamen doldurduğunu varsayar. Oran tutmuyorsa fazla gelen kenardan kesilir:

Baskı	3:2 makine karesinden kesilen	4:3 telefon karesinden kesilen
10×15, 20×30, 30×45 (3:2)	yok	%11
13×18	%8	%4
A4, A3	%6	%6
50×70	%7	%5

Yüzde, fazla gelen kenarın toplamıdır; görsel ortalanırsa iki uca bölünür. 3:2 bir kare A4'e basılırken uzun kenarın iki ucundan yaklaşık %3'er gider. Kenara yakın bir yazı ya da yüz varsa baskıda kaybolabilir. Kırpmayı matbaaya bırakmayın, kendiniz yapın.

Matbaaya göndermeden önce

Dosyanın piksel ölçüsüne bakın, DPI etiketine değil.
Baskı ölçüsünde ulaşılan DPI'ı hesaplayın ve bakış mesafesiyle karşılaştırın.
Oran farkı varsa neyin kesileceğini önceden görün.
Sosyal medyadan indirilmiş ya da mesajlaşma uygulamasıyla gelmiş dosyayı basmayın, orijinali isteyin. Örneğin 1080 × 1350 piksellik bir dosya 10×15'te 229 DPI'a, A4'te 115 DPI'a düşer.
Büyütme (upscale) piksel sayısını artırır ama çekimde olmayan detayı getirmez. Yetmeyen dosyayı büyütmeden önce daha küçük ölçüyü düşünün.

Bu hesapların hepsini görsel ölçüleri aracında yapabilirsiniz: piksel ölçüsünü girin, her baskı boyutunda ulaşılan DPI'ı ve kırpma payını görün.

Kaynaklar

Adobe, Understand printed image resolution in Photoshop: baskı çözünürlüğü (ppi) tanımı; yeniden örnekleme yapılmadıkça görüntü verisinin değişmediği.
Adobe, Change print dimensions and resolution in Photoshop: resample kapalıyken ölçü ile çözünürlüğün birbirini dengelemesi.
University of Cambridge, Is your Ultra HD TV worth it? Scientists measure the resolution limit of the human eye (27 Ekim 2025): 20/20 ölçütünün derece başına 60 piksele karşılık gelmesi ve ölçülen 94 piksel/derece. Makale: Ashraf, Chapiro, Mantiuk, Nature Communications 16 (2025), doi:10.1038/s41467-025-64679-2.
A4 ve A3 ölçüleri ISO 216 kağıt standardındandır. Tablodaki bütün değerler piksel ÷ (cm ÷ 2,54) ile yeniden hesaplandı; mesafe kuralı 60 piksel/derece varsayımından türetildi.